Akt notarialny to bardzo ważny dokument w obrocie prawnym ale wokół niego narosło wiele mitów. Nie każdy zdaje sobie sprawę z tego czy i jak chroni go umowa czy też inna czynność prawna zawarta w formie aktu notarialnego.
Fałszywy dowód.
MIT 1.
Akt notarialny zawsze gwarantuje pełną ochronę prawną
Nieprawda: Akt notarialny zwiększa bezpieczeństwo transakcji ale nie daje 100 % gwarancji, że nic złego się nie wydarzy i nie chroni przed wszystkimi problemami prawnymi.
Wprawdzie notariusz ma obowiązek czuwać nad należytym zabezpieczeniem praw i słusznych interesów stron oraz innych osób, udzielać niezbędnych wyjaśnień, uprzedzić o skutkach dokonywanych czynności, ocenić, czy konkretna umowa nie jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, czyli dochować „szczególnej staranności”, to jednak jego odpowiedzialność jest ograniczona.
Sąd Najwyższy ostatecznie oddalił powództwo skierowane przeciwko notariuszowi o odszkodowanie w sytuacji, gdy strona legitymowała się sfałszowanym dowodem osobistym. Sądy stanęły na stanowisku, że prawidłowe ustalenie przez notariusza tożsamości osób biorących udział w akcie ma znaczenie podstawowe i wiąże się z koniecznością zachowania daleko idącego formalizmu i maksimum przezorności:
także dlatego, że praktyka notarialna i sądowa ustawicznie odnotowuje przypadki dokonywania czynności w formie aktu notarialnego przez osoby posługujące się kradzionymi lub sfałszowanymi dowodami osobistymi (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 2016 r. II CSK 518/15, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 czerwca 2017 r. IV CSK 104/17).
Z reguły jednak notariusz nie jest w stanie stwierdzić, czy okazany dokument tożsamości jest sfałszowany, jeżeli nie wykazuje oczywistych cech budzących wątpliwości.
Bądź zatem czujny i Ty !
MIT 2.
Aktu notarialnego nie można zmienić ani poprawić.
Nieprawda. Akt notarialny to umowa lub jednostronna czynność prawna, tyle tylko że dokonana w szczególnej formie.
Oczywiste błędy mogą zostać sprostowane przez notariusza aktem notarialnym – protokołem sprostowania omyłki pisarskiej lub rachunkowej. Jeżeli natomiast chodzi o zmianę postanowień umowy – konieczne będzie sporządzenie nowego aktu notarialnego z udziałem stron.
W przypadku błędów – działaj szybko
Błędy w akcie notarialnym mogą się zdarzyć. Niezwykle istotne jest, by nie czekać, aż będzie za późno, tylko natychmiast podjąć odpowiednie kroki, jeśli zauważysz jakiekolwiek nieścisłości.
Co zrobić?
Skontaktuj się z notariuszem – Jeśli zauważysz błąd w akcie notarialnym (np. błędne dane osobowe, numer działki, literówka w nazwisku), niezwłocznie zgłoś to notariuszowi. W wielu przypadkach błąd można szybko poprawić.
Jeśli błąd w dokumencie jest na tyle poważny, że nie można go sprostować, być może będziesz musiał podjąć kroki prawne w celu unieważnienia aktu notarialnego.
MIT 3.
Akt notarialny zabezpiecza moje interesy
Nieprawda. Zabezpiecz swoje interesy sam. Nie zgadzaj się na niekorzystne warunki umowy. Jeśli zauważysz coś, co budzi Twoje wątpliwości, nie bój się negocjować. Akt notarialny powinien chronić interesy obu stron – nie tylko jednej z nich.
Co zrobić?
Zasięgnij porady prawnej, skonsultuj się z prawnikiem przed podpisaniem aktu. Prawnik pomoże Ci ocenić, czy warunki umowy są uczciwe i czy nie narażają Cię na niepotrzebne ryzyko.
Upewnij się, że wszystko jest zapisane zgodnie z tym co ustaliłeś z drugą stroną. Zażądaj projektu aktu notarialnego przed jego podpisaniem abyś mógł sprawdzić treść umowy. Wrto zachować czujność na każdym etapie transakcji.
Pamiętaj, że przy podpisywaniu aktu notarialnego nie ma miejsca na pośpiech.
Beata Zdziebłowska-Gidian
adwokat
Zdjęcie w poście pochodzi z Unsplash